Ngày 03/9/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Nghị định 342/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP ngày 15/01/2018 của Chính phủ, phân cấp mạnh hơn cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, giảm việc lấy ý kiến Bộ Công Thương và số hóa hồ sơ. Đồng thời, Nghị định 342/2026/NĐ-CP tăng kiểm soát đối với địa điểm bán lẻ, mạng lưới bán lẻ lớn, an ninh quốc gia và nghĩa vụ duy trì điều kiện sau cấp phép.

1. 05 thay đổi doanh nghiệp cần lưu ý:

• Đối với hồ sơ cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ (“GP CSBL”): CSBL dưới 500 m² cần có GCN đăng ký chi nhánh hoặc địa điểm kinh doanh; CSBL từ 500 m² trở lên cần có Giấy chứng nhận đăng ký Chi nhánh, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án lập CSBL.
• Phần lớn hồ sơ không còn phải xin ý kiến Bộ Công Thương; tuy nhiên các trường hợp: (i) nhà đầu tư (“NĐT”) không thuộc nước, vùng lãnh thổ tham gia Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; (ii) nhà đầu tư nước ngoài chi phối tổ chức kinh tế là chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử, nền tảng thương mại điện tử tích hợp là nền tảng số lớn theo quy định pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng và thương mại điện tử; và (iii) nhà đầu tư có chuỗi bán lẻ lớn tại Việt Nam, phải lấy ý kiến Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.
• Địa điểm CSBL được thẩm định rõ hơn về đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, PCCC, giao thông và môi trườ
• Doanh nghiệp phải báo cáo hai lần mỗi năm, trước ngày 15/01 và 15/7, thay vì chỉ báo cáo năm trước ngày 31/01.
• Hồ sơ đang được xử lý theo quy định cũ chỉ có tối đa 06 tháng để bổ sung hồ sơ theo yêu cầu; quá thời hạn trên sẽ chuyển sang áp dụng Nghị định 342/2026/NĐ-CP.

2. Bảng so sánh nội dung Nghị định 342 với Nghị dịnh 09 (Bảng so sánh)

Bảng tập trung vào thay đổi có ý nghĩa thực tiễn; không liệt kê các thay đổi thuần kỹ thuật về số điều, tên biểu mẫu hoặc cách diễn đạt

Nhận định của SPL:

• Thủ tục hành chính đã ngắn hơn: Việc bỏ phần lớn thủ tục xin ý kiến Bộ Công Thương và cho phép khai thác dữ liệu nhà nước có thể rút ngắn thời gian xử lý. Tuy nhiên, thời gian thực tế vẫn phụ thuộc chất lượng hồ sơ, cơ chế ủy quyền của UBND cấp tỉ
• Mặt bằng bán lẻ cần được rà soát sớm hơn: Ngưỡng 500 m², khái niệm diện tích bán hàng và yêu cầu chi tiết về tài liệu địa điểm khiến việc kiểm tra pháp lý mặt bằng phải được thực hiện trước khi doanh nghiệp cam kết tiến độ khai trương hoặc ký hợp đồng thuê dài hạ
• Tuân thủ sau cấp phép trở thành trọng tâm: Tần suất báo cáo tăng, cơ chế cơ sở dữ liệu và các căn cứ thu hồi chi tiết hơn cho thấy doanh nghiệp không chỉ cần “xin được giấy phép” mà còn phải duy trì hệ thống kiểm soát giấy phép trong suốt quá trình hoạt độ
• Chuỗi bán lẻ lớn cần lập bản đồ giấy phép toàn quốc: Các ngưỡng 100/50/30 CSBL được tính theo nhóm diện tích và phạm vi toàn Việt Nam. Dữ liệu về số lượng, diện tích bán hàng, tình trạng GP CSBL và ngày hết hạn cần được quản lý tập trung.

3. Công việc cần thực hiện trước ngày 18/10/2026

• Rà soát quốc tịch nhà đầu tư và điều ước quốc tế được lựa chọn áp dụ
• Kiểm tra nợ thuế, thời hạn giấy xác nhận thuế và thời hạn GPKD/GP CSBL.
• Chuẩn hóa dữ liệu diện tích bán hàng và số lượng CSBL toàn quốc theo ba nhóm ngưỡng diện tích.
• Rà soát hồ sơ pháp lý mặt bằng, đặc biệt đất đai, xây dựng, PCCC, môi trường và đặc biệt IRC đối với CSBL từ 500 m².
• Cập nhật lịch báo cáo định kỳ trước 15/01 và 15/7.
• Xử lý ngay các yêu cầu bổ sung đối với hồ sơ chuyển tiếp, tránh vượt thời hạn 06 tháng theo điều khoản chuyển tiếp của Nghị định 342/2026/NĐ-CP.

4. Căn cứ pháp lý

• Nghị định 342/2026/NĐ-CP ngày 03/9/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ 18/10/2026;
• Nghị định 09/2018/NĐ-CP ngày 15/01/2018 của Chính phủ;
• Nghị định 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 (liên quan phân cấp và quy định chuyển tiếp).